24 ordu Mundakan: itsasoa, surfa, begiratokiak eta arrantzale-esentzia Urdaibairen bihotzean

Portua, alde zaharra, Santa Katalina ermita, begiratokiak, hondartza, gastronomia eta Europako olatu ospetsuenetako bat Bizkaiko herririk berezienetako batean

Badira poliki-poliki ibiliz hobeto ulertzen diren herriak. Mundaka horietako bat da. Herri arrantzale txikia, erosoa eta izaera handikoa; itsasoa bazter guztietan presente dagoen leku bat, eta edozein paseok, ia konturatu gabe, Urdaibaiko itsasadarrera begira amaitzen duen tokia.

Mundaka nazioartean ezaguna da bere ezker olatu ospetsuagatik, Europako surf erreferentzia handietako bat baita. Baina Mundaka surfarekin bakarrik lotzea oso motz geratzea litzateke. Bere portuak, kale estuek, Santa Katalina ermitak, begiratokiek, tokiko giroak eta Urdaibaiko Biosfera Erreserbaren barruan duen kokapenak ihesaldi ezin hobea bihurtzen dute Bizkaia lasai-lasai gozatzeko.

Mundakaren gauzarik onena da egun bakarrean primeran ezagutu daitekeela. Goiza alde zaharrean eta portuan paseatzen has dezakezu; gero, Atalayara igo ikuspegiez gozatzeko; Santa Katalinara hurbildu; itsas zaporeko bazkari bat egin; eta eguna itsasoaren aurrean iluntzen ikusten amaitu.

Gainera, Mundaka oso ondo uztartzen da inguruko beste plan batzuekin. Busturialdea-Urdaibai eskualdearen erdi-erdian dago, Bermeo, Sukarrieta, Gernika, Laida edo Elantxobetik oso gertu; beraz, Bizkaiko kostaldean zehar ibilbide zabalago baten barruan geldialdi perfektua izan daiteke.

Prestatu zaitez 24 orduz itsasoaren, tradizioaren, naturaren, gastronomiaren eta euskal esentziaren artean murgiltzeko. Horrela gozatzen da Mundaka egun bakarrean.

Goiza: portutik eta alde zaharretik hastea

Mundakan eguna hasteko modurik onena zuzenean portura hurbiltzea da. Herriaren izaera oso ondo azaltzen duen leku horietako bat da: txikia, arrantzalea, lasaia eta itsasoarekin lotutako bizimodua oraindik ere sumatzen den txokoen xarma berezi horrekin.

Mundakako portuak presarik gabe paseatzera gonbidatzen du. Txalupak, uraren ondoan dauden etxeak, terrazak, kresal usaina eta planari berez forma ematen hasten zaion kostaldeko giro hori. Ez da beharrezkoa iritsi bezain pronto monumentu handien bila hastea. Hemen lehenengo gauza kokatzea da, ingurura begiratzea eta herriak berak erritmoa markatzen uztea.

Portu ingurutik, pixkanaka, alde zaharreko kale estuetan barneratu zaitezke. Mundakak ibilbide bildua, atsegina eta erraza du, maparik gabe ibiltzeko, txokoak deskubritzeko, fatxadetan arreta jartzeko eta kafe bat edo pintxo bat hartzeko geldialdiren bat egiteko ezin hobea.

     Izaera handiko herri arrantzalea

Mundakak oreka oso berezia du herri lasaiaren eta helmuga ezagunaren artean. Alde batetik, bere tokiko esentzia, erritmo pausatua eta kostaldeko giroa mantentzen ditu. Bestetik, leku askotako bisitariak jasotzen ditu, paisaiek, Urdaibain duen kokapenak eta, jakina, surfarekin duen loturak erakarrita.

Interesgarriena da, oso leku ezaguna izan arren, Mundakak hurbileko eskala mantentzen duela. Oinez ibiltzeko herria da, terraza batean esertzeko, itsasora begiratzeko eta xehetasun txikiez gozatzeko: kale estu bat, ustekabeko ikuspegi bat, portuko elkarrizketa bat edo itsasadarraren aurrean egindako geldialdi inprobisatu bat.

Goiz erdia: Atalaya eta Urdaibaiko ikuspegiak

Erdigunetik paseatu ondoren, merezi du Atalaya ingurura hurbiltzea. Mundakako punturik berezienetako bat da, eta ezinbesteko geldialdia herriak itsasoarekin duen harremana ulertzeko.

Handik ikuspegi paregabeak daude Urdaibaiko itsasadarraren bokalerantz, Izaro uharterantz, inguruko kostalderantz eta Kantauri itsasoaren etengabeko mugimendurantz. Une batez gelditzeko, banku batean esertzeko eta, besterik gabe, begiratzeko leku perfektua da.

Atalaya Mundakako olatu ospetsua ikusteko punturik onenetako bat ere bada, baldintzak egokiak direnean. Surfa egiten ez baduzu ere, olatua nola sortzen den eta surflariek beren unea nola itxaroten duten ikusteak badu zerbait hipnotikoa.

     Mundakako ezker olatua, lurretik ere ikusteko moduko ikuskizuna

Mundakak Europako ezker olatu ezagunenetako bat du. Olatu hori Mundakako barran sortzen da eta Laida ingururaino irits daiteke, mundu osoko surflariek oso estimatzen duten ibilbidea osatuz.

Ez da beharrezkoa uretan sartzea horretaz gozatzeko. Izan ere, pertsona askorentzat plana, hain zuzen ere, Atalayara hurbiltzea eta ikuskizuna lurretik ikustea da. Udazkenean eta neguan, itsasoak baldintza hobeak eskaintzen dituenean, eszena bereziki ikusgarria izan daiteke.

Hori bai, Mundaka ez da surflarientzako helmuga bakarrik. Olatuak herriaren identitatearen parte dira, baina baita paisaiaren, giroaren eta naturaren, kirolaren eta arrantzale-kulturaren arteko nahasketa berezi horren parte ere.

Beste geldialdi ezinbesteko bat: Santa Maria eliza

Atalaya ingurutik oso gertu Santa Maria eliza dago, Mundakako beste puntu aipagarrietako bat. Itsasotik eta herriko ibilbide naturaletik gertu dagoenez, oso ondo txertatzen da goiz erdiko paseoan.

Bisita zehatzaz harago, inguru honek Mundaka modu lasai batean disfrutatzen jarraitzeko aukera ematen du. Inguruak paseatzera, paisaia behatzera eta udalerriaren alde historiko eta egunerokoagoarekin konektatzera gonbidatzen du.

Ez da beharrezkoa bisita ibilbide zurrun gisa planteatzea. Mundaka hobeto bizi da inprobisatzeko tartearekin. Eliza, Atalaya eta porturako paseoa nahi duzun ordenean konbina ditzakezu, distantziak laburrak direlako eta herriak berak laguntzen duelako.

Eguerdia: Santa Katalina ermitara hurbiltzea

Mundakako lekurik ederrenetako bat Santa Katalina ermita da. Itsasoaren ondoan dagoen penintsula txiki baten gainean kokatua, une batez gelditzeko egina dirudien txoko horietako bat da.

Ermita ingurune pribilegiatuan dago, itsasadarraren sarreran bertan, itsasora eta Urdaibaiko paisaiara zabaltzen diren ikuspegiekin. Lekuak indar berezia du: kokapenagatik, haizeagatik, itsasoaren soinuagatik eta kostaldearen eta itsasadarraren arteko puntu estrategiko batean egotearen sentsazioagatik.

Bazkaldu aurretik egiteko bisita ezin hobea da. Hara doan paseoak nukleo urbanoenetik pixka bat ateratzeko eta Mundakako irudirik ezagunenetako batera hurbiltzeko aukera ematen du.

     Historia eta ikuspegiak dituen txokoa

Santa Katalina ez da bere edertasunagatik bakarrik nabarmentzen. Mundakarentzat balio historiko handia ere badu. Itsasadarraren sarreran duen kokapenak puntu estrategiko bihurtu zuen denbora luzez, eta inguruan bere antzinako izaera defentsiboarekin lotutako aztarnak gordetzen dira.

Gaur egun, ordea, leku hori beste modu batean bizi da: paseatzeko, paisaia behatzeko eta inguruko panoramikarik onenetako batez gozatzeko espazio gisa. Erraza da ulertzea zergatik bihurtu den herria bisitatzen dutenentzat hain bilatutako geldialdia.

Eguna lagun baduzu, aurreikusitakoa baino denbora gehiagoz geratzeko gogoa ematen duten leku horietako bat da. Argazki bat atera, une batez eseri, Izarorantz begiratu edo, besterik gabe, paisaiari bere lana egiten utzi.

Bazkaltzeko ordua: bertako produktua, arraina eta giro marinela

Goiz bat portuaren, begiratokien eta itsas ondoko paseoaren artean igaro ondoren, bazkaltzeko ordua iristen da. Eta Mundakan gastronomia ezin hobeto uztartzen da planarekin.

Herrian euskal sukaldaritzaz, bertako produktuez, pintxoez eta itsas giroarekin lotutako proposamenez gozatzeko taberna eta jatetxeak daude. Ez da gehiegi konplikatu behar: onena inguruneak eramaten uztea, giro oneko leku bat aukeratzea eta bazkari lasaiaz gozatzea da.

Kostaldeko esperientzia bat bilatzen baduzu, une ona da arrain-plateren, itsas produktuen edo errezeta tradizionalen alde egiteko. Mundaka halako leku horietako bat da, non jatea ere ihesaldiaren parte den; ez etenaldi soil gisa, baizik eta helmuga ezagutzeko beste modu bat bezala.

Gainera, oinez mugitzeko herri erosoa denez, bazkaldu ondoren paseoa berriro har dezakezu desplazamendu handirik egin gabe. Dena gertu dago, eta horrek eguna lasai gozatzeko aukera ematen du.

Arratsaldea: Laidatxu hondartza, Txorrokopunta eta itsas ondoko paseoa

Arratsaldean, ideia ona da erritmoa jaistea eta Laidatxu ingurura hurbiltzea. Hondartza txiki hau Mundakako txokorik atseginenetako bat da, batez ere eguna lagun baduzu eta uraren ondoan jarraitzeko gogoa baduzu.

Ez da uda izan behar bertaz gozatzeko. Hilabete lasaiagoetan ere xarma handia du: itsasoaren soinua, ikuspegiak, giro pausatua eta kostaldeko babesleku txiki batean egotearen sentsazioa.

Handik, Txorrokopunta bezalako beste puntu hurbiletara jarrai dezakezu, udalerriko beste leku aipagarri batera. Oinez ibiltzeko, argazkiak egiteko eta paisaiaz presarik gabe gozatzen jarraitzeko gune perfektua da.

Plan sinplea, baina oso berezia

Mundakako arratsaldeak ez du agenda handirik behar. Puntu nagusiak bisitatu ondoren, onena paseatzeko tartea uztea da. Portura itzultzea, berriro Atalayara hurbiltzea, terraza batean zerbait hartzea edo, besterik gabe, itsasora begira esertzea.

Hori da Mundakaren bertute handietako bat: ez zaitu leku batetik bestera korrika ibiltzera behartzen. Helmuga txikia da, baina oso osoa; bertan plana ez dago zerrenda batean markatzen dituzun geldialdien kopuruan, baizik eta hura bizitzeko moduan.

Denbora geratzen bazaizu: Portuondoko begiratokia edo Urdaibain zehar ibilbide bat

Denbora pixka bat gehiago baduzu edo ihesaldia beste ikuspegi batekin osatu nahi baduzu, Portuondo ingurura hurbil zaitezke. Handik Urdaibaiko itsasadarraren ikuspegi oso politak daude, ingurua perspektiba zabalago batetik ikusteko.

Mundakaren kokapena ere aprobetxa dezakezu inguruko natura-planekin konektatzeko. Urdaibaik ibilbideak, begiratokiak, hondartzak, herri arrantzaleak eta egun berean kostaldea, natura eta gastronomia uztartu nahi dituztenentzat espazio ezin hobeak eskaintzen ditu.

Mundaka eguneko helmuga nagusia izan daiteke, baina inguruko ibilbide zabalago baten barruan geldialdi bat ere bai. Bermeo, Sukarrieta, Busturia, Gernika edo Laida oso gertu daude; beraz, erraza da plana eskuragarri duzun denboraren arabera moldatzea.

     Natura eta xarma handiko herriak oso gertu

Mundakaren abantaila handienetako bat bere kokapena da. Ingurune natural pribilegiatu batean dago, Bizkaiko paisaiarik ederrenetako batzuez inguratuta.

Ihesaldi oso bat bilatzen baduzu, goiza Mundakan eta arratsaldea Urdaibaiko beste puntu batean planteatu dezakezu. Baina 24 ordu besterik ez badituzu, ez da beharrezkoa gehiegi hartzen saiatzea. Mundakak nahikoa xarma du egun osoa eskaintzeko eta presarik gabe gozatzeko.

Gakoa da zer plan mota egin nahi duzun erabakitzea: plan marinela eta lasaia, portuan eta begiratokietan oinarritua; plan aktiboagoa, surfarekin edo ibilbideekin; edo plan gastronomikoagoa, paseoa, bazkaria eta itsaso aurreko sobremesa uztartuz.

Ilunabarra: Santa Katalinara itzultzea edo Atalayatik agur esatea

Arratsaldea amaitzean, Mundakak xarma berezia hartzen du. Argia aldatu egiten da, itsasoak protagonismoa irabazten du eta herriak eguna lasai ixtera gonbidatzen duela dirudi.

Aukera ona da Santa Katalina ermitara itzultzea eta paisaia egunaren azken argiarekin nola aldatzen den ikustea. Beste aukera bat Atalayara itzultzea da, Mundakako begiratokirik enblematikoenetako batetik herriari agur esateko.

Bi aukerak dira egokiak. Garrantzitsuena eguna itsasora begira amaitzea da, Mundakan dena han hasten eta amaitzen dela ematen baitu.

Ondoren, erdigunera itzul zaitezke, zerbait hartu eta portuan azken paseoa egin, joan aurretik. Plan handirik gabe, presarik gabe, herriari ihesaldia modu naturalean ixten utziz.

Mundaka, Bizkaiko ihesaldi ezinbestekoa

Mundaka herri baten tamaina handia izan gabe ere ihesaldi osoa eskaintzeko gai dela erakusten duten herri horietako bat da. Itsasoa, historia, tradizioa, gastronomia, natura, begiratokiak eta identitate oso markatua ditu.

Plan aproposa da bikotekidearekin, lagunekin, familian edo bakarka egiteko. Goiz batean bisita dezakezu, egun osoa eskaini edo Urdaibaiko beste herri batzuekin konbinatu. Nolanahi ere, beti uzten du leku berezi batean egon izanaren sentsazioa.

Mundaka ez da Bizkaiko kostaldeko herri polit bat bakarrik. Itsasoak erritmoa markatzen duen lekua da, arrantzale-tradizioak oraindik ere presente jarraitzen duen herria, eta txoko bakoitza pixka bat lasaiago begiratzeko egina dirudien tokia.

Eta agian horregatik, joaten zarenean, argazki bat baino zerbait gehiago eramaten duzu: Bizkaia bere bertsiorik benetakoenetako batean gozatu izanaren sentsazioa.